اختلال ساختگی یکی از انواع اختلالات روانی است که در آن فرد به عمد علائم بیمارگونه‌ای را به نمایش می‌گذارد یا خود را به طور ساختگی بیمار می‌کند. این اختلال به دو دسته اصلی تقسیم می‌شود: اختلال ساختگی به خود و اختلال ساختگی به دیگران. در اختلال ساختگی به خود، فرد به طور عمد اقدام به ایجاد یا تشدید علائم بیماری جسمی یا روانی می‌کند تا توجه دیگران را جلب کند. اما در اختلال ساختگی به دیگران، فرد مراقب از شخص دیگری است و سعی می‌کند تا این شخص را بیمار نشان دهد.

تشخیص اختلال ساختگی می‌تواند دشوار باشد. پزشکان معمولاً باید با دقت تمام سوابق پزشکی فرد را بررسی کنند و با استفاده از تست‌های مختلف، وجود بیماری‌های واقعی را رد کنند. همچنین، صحبت با خانواده و دوستان فرد نیز می‌تواند در تشخیص این اختلال کمک کننده باشد. در برخی موارد، تشخیص ممکن است زمان زیادی به طول بینجامد زیرا فرد به طور مستمر سعی در فریب پزشکان دارد.

درمان اختلال ساختگی

۱. روان درمانی
روان‌درمانی، به ویژه درمان شناختی رفتاری (CBT)، درمان پویشی کوتاه مدت و روان‌درمانی تحلیلی یا روانکاوی، نقش مهمی در درمان اختلال ساختگی دارند. درمان شناختی رفتاری به افراد کمک می‌کند تا الگوهای ناکارآمد و آسیب رسان رفتار خود را شناسایی کنند و با کمک رواندرمانگر بتوانند رفتار های ناسالم را به مرور زمان کاهش دهند. درمان شناختی رفتاری همچنین به افراد در کنترل علائم رفتاری و آموزش مهارت های لازم کمک می کند.

روان‌درمانی تحلیلی با بررسی اتفاقات گذشته زندگی، آسیب ها و تجربیات تروماتیک، شرایطی که فرد در آن رشد کرده و ساختار روانی در درمان اختلال ساختگی موثر است. درمانگر با رویکرد تحلیلی به دنبال کشف علت نهفته در روان فرد است که باعث احساس کمبود محبت و توجه، بروز رفتار های فریبکارانه، دروغگویی و تلاش برای بیمار نشان دادن او شده است. به نظر می رسد که پرداختن به رویداد های مهم و پررنگ در گذشته زندگی و بازیابی آن ها در کنار تکنیک و دانش رواندرمانگر تحلیلی، باعث کاهش رفتار های نامناسب می شود.

۲. دارو درمانی
داروی مشخصی برای درمان اختلال ساختگی وجود ندارد، اما مصرف برخی دارو ها می تواند در مدیریت علائم و حالات هیجانی موثر باشند. از آنجا که افراد مبتلا به اختلال ساختگی، ممکن است درگیر اختلال روانی دیگری مانند افسردگی، اضطراب، وسواس و …. باشند نیز، استفاده از برخی دارو ها با نظر روانپزشک توصیه می شوند. دارو درمانی در کنار استفاده از جلسات رواندرمانی نتایج مطلوبی را به همراه داشته است.

۳. درمان حمایتی
درمان حمایتی شامل کمک به افراد برای کنترل استرس و تقویت مهارت‌های مقابله‌ای سالم است. این درمان ممکن است به شکل جلسات خانواده‌درمانی برای آموزش اعضای خانواده در مورد چگونگی حمایت به موقع و رفتار صحیح با بیمار و جلوگیری از تقویت رفتارهای منفی اتفاق می افتد. گروه‌درمانی نیز به عنوان یک درمان حمایتی، موجب تقویت احساسات خوشایند افراد، به اشتراک گذاشتن تجربیات و افزایش شبکه اجتماعی می شود.

در نهایت، اختلال ساختگی یک چالش جدی در حوزه سلامت روان به شمار می‌آید که نیازمند توجه ویژه و درمان‌های مناسب است. شناخت به موقع این اختلال و ارائه حمایت‌های لازم می‌تواند به درمان و بهبود شرایط فرد کمک کند. با افزایش آگاهی عمومی و پژوهش‌های علمی، می‌توان به راهکارهای موثرتری برای مدیریت و درمان این اختلال دست یافت.